AIM: start



THU, 28 DEC 2000 11:24:41 GMT

Ivaniēi mandator: Kthimi i pajtuesit

Banjallukė, 26 dhjetor 2000

Paqartėsia rreth propozimit tė mandatorit i cili duhet ta caktojė pėrbėrjen e qeverisė sė Republikės Serbe (RS) u zgjidh mė shpejt seē ishte pritur. Kryetari i Republikės Mirko Sharoviē, menjėherė pas rrethit tė parė tė konsultimeve me pėrfaqėsuesit e partive parlamentare dhe jashtėparlamentare, e emėroi mandatorin e ri, i shprehu besim Mladen Ivaniēit, kryetar i partisė sė dytė nė Parlament pėr nga madhėsia – Partisė sė Progresit Demokratik (PPD).

Zgjedhja e Ivaniēit nuk e befasoi opinionin publik edhe pse kryetari kishte paralajmėruar mė parė se ka parasyshė mė shumė kandidatė pėr kėtė post. Kjo zgjedhje ishte e pritur veēmas pas pėrkrahjes nė Parlament pėr PPD-nė e Ivaniēit tė ofruar nga PSD, kurse nga ana tjetėr Ivaniē aktualisht ėshtė i vetmi person politik qė ka autoritet nė opinionin e jashtėm dhe tė brendshėm. Pėr njohėsit e rrethanave politike nė RS, Ivaniēi ishte rasti i vetėm pėr PSD dhe politikani i vetėm qė PSD-nė mund ta mbajė nė jetėn politike.

Se pse kėsaj rradhe nuk kishte grindje dhe djallėzi nė procedurėn e propozimit, shkaqet duhet kėrkuar te fakti se PSD dhe Ivaniēi kishin njė pėrvojė tė keqe qė mė parė, kishin njė situatė tė ngjashme pėrpara tre vitesh, kur Ivaniēi ishte mandator i kryetares sė atėhershme nė RS Biljana Plavēiē. Tė pėrkujtojmė se PSD-ja atėherė refuzoi ēdo bisedim rreth konceptit pėr qeveri tė unitetit kombėtar, tė propozuar nga Ivaniēi i cili nuk dėshiroi tė bėnte asfarė lėshimi. Nė vend tė Ivaniēit, qė e ktheu mandatin, erdhi Milorad Dodik, kurse PSD edhe pse ishte parti mė e madhe parlamentare duhej tė shpėrngulej nė opozitė.

Pėr ironi nė skenėn politike, nė tė njėjtat role, sėrish u kthyen edhe PSD-ja edhe Ivaniēi. Ivaniēi ka pas vetes njė bazė tė fuqishme partiake, kurse PSD-ja ka njė strukturė kadrovike nė kreun e saj, pėr tė cilėn shumica mendon se ėshtė e prirė drejt reformave.

Nė aspektin pėrmbajtėsor koncepti i Ivaniēit mbi qeverinė nuk ka ndryshuar shumė, kurse PSD shkaku i qėndrimit rigjid tė bashkėsisė ndėrkombėtare mė nuk ėshtė nė situatė qė publikisht tė shpreh dhe vendos kushte pėr mandatorin. Pėrndryshe, Ivaniēi para emėrimit bėri me dije se partia e tij mbetet nė qėndrimin se nė qeverinė e re nuk dėshiron tė shohė ministra nga qeveritė e dikurshme tė luftės e pasluftės, se i jep vetes tė drejtė qė vet ta zgjedh ministrin e finansave, policisė dhe drejtėsisė, kurse ministrat doemos duhet t’i japin atij llogari e jo partive politike. “Partitė mund tė propozojnė kandidatė, por ministrat do t’i zgjedh unė dhe ato doemos duhet tė kryejnė profesionalisht punėt e tyre”, tha Ivaniēi duke paraqitur kėshtu shkurt principet e veta themelore.

Ivaniēi qė nga fillimi ishte nėn presion e fuqishėm tė bashkėsisė ndėrkombėtare, qė i dėrgoi njė kėrkesė gati me pėrmbajtje ultimative se PSD-ja, si parti nacionaliste dhe parti lufte nuk mund tė jetė pjesėmarrėse nė pushtet. Amerikanėt shkuan mėtej duke pohuar nė ultimatum se nė tė kundėrtėn qeveria amerikane do t’i ndėrpriste tė gjitha llojet e ndihmave pėr RS-nė. Ivaniēi nė kontaktet e tij diplomatike, qė i kishte gati me gjithė pėrfaqėsuesit ndėrkombėtarė, arriti t’i bind bashkėbiseduesit se njė injorim i kėtillė i rezultateve zgjedhore cenon principet e demokracisė, e cila duhet tė ndėrtohet sipas vullnetit tė popullit. Ideja e tij politike niset nga qėndrimi se PSD-ja nuk mund tė injorohet, por ėshtė e mundshme qė tė reformohet. Nė kėtė drejtim ai arriti tė bind edhe liderėt e PSD-sė, duke shprehur gatishmėri pėr kompromis, njėherit duke treguar kėshtu shkallė tė lartė pjekurie politike.

Natyrisht, Ivaniēi nė qėrimin e hesapeve me PSD-nė ka pėrkrahjen e rėndėsishme tė Zyrės sė pėrfaqėsuesve tė lartė (OHR) dhe zyrtarėve ndėrkombėtarė, qė liderėve tė PSD-sė Sharoviēit dhe Caviēit para konstituimit tė parlamentit u ofruan listėn e obligimeve tė Dejtonit qė dėshirojnė t’i shohin tė pėrmbushur, si kushte pėr mbetjen e tyre nė pushtet. Aty pėrfshihen kthimi i tė dėbuarve, zhvillimi i reformave ekonomike, ndėrtimi i objekteve tė shkatėrruara fetare dhe dorėzimi i tė dyshuarve pėr krime lufte. Nėnshkrimi i tyre nė kėtė dokument e liron mandatorin e ardhshėm nga akuza se ka tejkaluar kufinjtė e “interesave nacionale” pa pėlqim tė kryetarit dhe parlamentit.

Gjithė detyrimet qė i morrėn liderėt e PSD-sė nga OHR-ja, vlejnė edhe pėr Ivaniēin, i cili nė paraqitjet publike tė deritanishme ėshtė i kufizuar sa i pėrket prezentimit tė strategjisė pėr dalje nga situata e rėndė ekonomike, njėherit premton vazhdimin e reformave ekonomike dhe luftėn kundėr korupsionit. Gjithnjė me njė dozė tė vogėl optimizmi: "Qeveria e re doemos duhet ta njoftojė popullin se nė ēfarė situate gjendet. Ajo ėshtė jashtėzakonisht e vėshtirė. Qeveria nuk ka nė dorė shkopin magjik, por me siguri mund tė jetė mė mirė se sa ėshtė tani”.

Pėr shpalljen e pėrbėrjes sė kabinetit Ivaniēi ka caktuar datėn deri mė 12 janar. Gjykuar sipas principeve tė paraqitura, qė i konsideron si tė vetat, nė qeverinė e re do tė ketė edhe kandidatė tė PSD-sė. Nė pyetjen se a do tė ketė nė kėtė kabinet bosnjakė dhe kroatė, Ivaniēi dha pėrgjigje pozitive. Mbetet si ēėshtje e hapur se a do tė jenė kėta njerėz partiakė ose vetėm boshnjakė dhe kroatė qė jetojnė nė RS. Mandatorit tė ardhshėm i arriti paralajmėrimi edhe nga lobi i grave tė Bijelinės se do tė ketė qeveri tė grave nė hije nėse nė mesin e ministrave nuk ka ndonjė femėr. Ai u pėrgjigj pro prezencės sė femrės nė kabinetin e tij.

Qeveri nė hije pėr Ivaniēin paralajmėroi edhe partia e Dodikut, Partia e Socialdemokratėve tė Pavarur. "Ėshtė e mirėseardhur ēdo qeveri nė hije dhe ēdo kritikė pėr punėn e qeverisė. Ne kėtė e pėrshėndesim dhe ėshtė dėm qė njė qeveri tė kėtillė nuk e kishte edhe kryeministri Dodik”, u pėrgjigj Ivaniēi. Shkėndijat e para nė relacionet kryeministėr i vjetėr dhe i ri paralajmėrojnė njė betejė interesante nė arenėn politike.

AIM, Banja Lukė

BRANKO PERIĒ