AIM: start



MON, 14 JAN 2002 12:20:05 GMT

Revitalizimi i socialistėve

**Dy ngjarje qė ndryshuan statusin politik nė Bullgari

AIM Sofje, 09.01.2002.

Dy ngjarje ndryshuan tėrėsisht pėrditshmėrinė politike dhe tė ardhmen e forcave majtiste nė Bullgari. Fitorja e papritur e Georgi Prvanovit pėr kryetar zbuloi potencialin deri tani tė fshehur tė Partisė Socialiste Bullgare (BSP) nė tėrėsi dhe liderit tė saj nė veēanti. Duke ndjekur zgjedhjen e liderit tė ri partiak kjo rrėnjėsisht e ndryshoi status quonė politike nė Bullgari pėr vetėm njė muaj ditė. Prvanovi u pėrcaktua pėr 35- vjeēarin Sergej Stanishv dhe i bindi bashkėpartiakėt e tij qė tė zgjidhnin pėr pasardhės sė tij. U tregua se kėto dy ngjarje ishin parakusht i mjaftueshėm qė BSP tė dilte nga amullia katėrvjeēare dhe tė fillonte sėrish tė luante rol vendimtar nė skenėn politike tė Bullgarisė.

Popullaritet i socijalistėve rritet dhe gjithė agjencitė sociologjike e potencojnė kėtė fakt. Nė bazė tė gjithė kėsaj popullariteti ėshtė rritur pėr dhjetė pėrqind. Si shkak janė dy veprime pozitive si dhe pakėnaqėsia ndaj qeverisjes sė Lėvizjes Kombėtare tė Siemeonit tė Dytė.

Me fitoren e Prvanovit nė zgjedhjet presidenciale u bė e qartė se bullgari ėshtė ēliruar nga paragjykimet e veta ndaj BSP dhe ėshtė i gatshėm t'ia fal pėr qeverisjen e keqe gjatė viteve 1996-97. Pėrveē kėsaj gjatė viteve tė fundit jo vetėm qė nuk ishte moderne tė votoje pėr socialistėt, por ishte edhe turp. Sheshazi duket se tani shumė njerėz kishin guximin qė haptas tė shprehnin simpatinė e vet pėr BSP.

Historia e rrjedhave demokratike tregon se BSP fiton mė shumė ithtarė kur merr pjesė nė pushtet por nuk merr pėrgjegjėsi tė hapur politike pėr aksionet e forcave qeveritare. Realisht kjo ėshtė situata e tanishme - dy socialistė ministra nė kabinetin e Simeon Sakskoburgotskit, kurse BSP edhe pse haptas nuk ėshtė opozitare, ėshtė angazhuar pėr aplikimin e programit tė LKSD.

Gjithēka mund tė ishte ndryshe sikur Georgi Prvanov nuk e bėri veprimin e dytė tė suksesshėm (sė paku deri tani) - nominimin e Sergej Stanishevit pėr kryetar tė ri tė partisė. Pa marrė parasyshė se deri para disa kohe ishte i angazhuar pėr veprimtarinė ndėrkombėtare nė BSP,ai fitoi nė konkurencė me disa politikanė me pėrvojė shumėvjeēare nga kreu partiak. Pėr njė organizatė qė gjykuar sipas disave nuk ėshtė ēliruar nė tėrėsi nga e kaluara e vetė komuniste, njė vendim i kėtillė drastik nuk mund tė kalojė aq lehtė. Nga ana tjetėr popullariteti i Prvanovit pas zgjedhjeve presidenciale i ofroi mundėsinė qė tė impononte zgjedhjen e tij.

Pėrse u dėshmua se Stanishevi ėshtė kombinimi fitues? Lideri i ri simbolizon valėn e re tė socialistėve - atyre qė hyrėn nė politikė pas dhjetė nėntorit tė vitit 1989 dhe nuk janė tė ngarkuar me idetė dhe stereotipet e sė kaluarės. Ai u paraqit para bashkėpartiakėve tė tij me dosjen e tij - i specializuar nė sferėn e marrėdhėnieve ndėrkombėtare nė Moskė dhe Londėr. E para e bėn simpatik pėr gjeneratėn e vjetėr tė socialistėve qė kanė njė simpati tė hapur ndaj ish- Bashkimit Sovjetik dhe Rusisė sė tanishme, kurse tjetra - pėr bullgarėt e rinj qė janė me orientim proevropian.

Fuqia themelore e Stanishevit qėndron nė kontaktet me partnerėt evropianė tė BSP. Ai ishte pranė Prvanovit gjatė viteve tė fundit, kur duhej qė BSP ndriēonte imazhin dhe tė ndalej duke u promovuar si parti postkomunist retrogarde qė nuk ėshtė reformuar. Praktikisht lideri i ri pėrgatiti pranimin e BSP nė Socintern qė, siē pritet, duhet tė ndodhė kėtė vit.

Stanishevi e fitoi simpatinė e mesisė qė nga momenti kur u paraqit mundėsia qė tė nominohet pėr kryetar tė BSP. Edhe nė kėtė fakt nuk ishte e palogjikshme - ai flet me gjuhė tė huaja, qė dallon nga bashkėpartiakėt e tij tė vjetėr, ai rrezaton rini, ide tė freskėt dhe sjellje tė re. Prandaj duhet thėnė se nuk duhet ēuditur roli i mediumeve pėr zgjedhjen e tij. Sepse ata presin qė Stanishevi definitivisht ta reformojė BSP-nė, qė ajo tė fillojė tė duket si njė parti moderne e majtė nė Evropė.

Pėr imixhin e tij pozitiv punoi edhe fakti se tash shtatė vjet e dashura e tij ėshtė gazetarja e popullarizuar televizive Elena Jonēeva. Siē thuhet, te Stanishevi janė gėrshetuar tė gjitha kushtet - i ri, erudit, inteligjent, i pandyrė, me njė biografi perfekte madje edhe me jetė mjaft simpatike.

Me siguri se rol jo tė vogėl ka luajtur edhe fakti se deri mė tani ishte gati i panjohur. Historia bashkėkohore politike e Bullgarisė ėshtė faktor me mjaft rėndėsi. Shembulli mė i freskėt ėshtė Simeon Sakskoburgotski dhe Lėvizja Kombėtare e tij e krijuar nė verėn e vitit 2001.

Megjithatė udha e BSP-sė nuk ėshtė e shtruar me trandofile (trandofili ėshtė simbol i partisė). Stanishevi duhet tė zgjidh disa detyra - duke filluar nga paraqitjet e tij pėr problemet e brendshme dhe shtetėrore e deri tek fitimi i mirėbesimit brenda partisė sė tij. Nė mars tė kėtij viti BSP do tė mbajė kongresin e 45 qė duhet tė vėrtetojė zgjedhjen e tij pėr kryetar tė partisė, e deri atėherė vėshtirė se do tė mund tė bėjė diēka opozita brenda partisė.

Ndėrmjet kandidatėve pėr postin e kryetarit - mė parė dhe tani - janė disa anėtarė tė Kėshillit Ekzekutiv tė partisė, nė krye me shefin e socialistėve tė Sofjes dhe nėnkryetarin e BSP Rumen Ovcarovin. Kėshilli Ekzekutiv i partisė ėshtė pėrplot me njerėz qė me vite tregojnė ambicje pėr tė ardhur nė krye tė formacionit mė tė fuqishėm majtist nė vend ose sė paku tė kenė ndonjė pozicion gjatė inkuadrimit eventual nė pushtet.

Detyra e dytė themelore ėshtė futja e gjakut tė ri nė parti qė BSP e orienton drejt zgjedhėsve dhe partnerėve evropian. Ajo ende mbledh nėn krah tė njėjtė edhe socialdemokratėt edhe komunistėt ortodoks qė luajnė nė kartėn e gjeneratave tė vjetra tė votuesve. Njė nga hapat e parė ėshtė inkuadrimi i sa mė shumė njerėzve tė ri, tė pangarkuar me negativitete, siē ėshtė p.sh. shefi i ri i Zyrės ndėrkombėtare Kristijan Vigenin (26). Stanishevi mund tė llogarisė edhe nė pėrkrahjen e partnerėve mė tė besueshėm tė Georgi Prvanovit, prefektit tė dikurshėm tė Plevenit Rumen Petkovit. Pritet qė tė ndikojė nė rregullimin partiak, pėr ēka Stanishevi edhe mėtej nuk ka pėrvojė tė mjaftueshme. Petkov do tė mund tė kontrollonte dhe orientonte rrymimet e ndryshme partiake drejt drejtimit nga udhėheqėsia e re.

Njė nga sfidat ėshtė rikonstruimi i gjithė hapėsirės sė majtė nė Bullgari. BSP ėshtė iniciatore pėr krijimin e tė Majtės Re tė bashkuar qė sipas vėzhuesve mund tė has nė rezistencė tė madhe brenda vetė partisė. Disa politikanė ortodoksė nė udhėheqėsi konsiderojnė se nė kėtė mėnyrė do tė likuidohej BSP.

GEORGI FILIPOV