start > dossiers

DOSSIERS BY AIM



Latest dossiers:
In the nineties of the past century, independent and alternative media in the countries of former Yugoslavia became a subject of interest of the international community. The dissolution of the state in war conflicts pointed out to the big role the official media had played in breaking out of the war. Official propaganda of aggressive nationalism, hatred and intolerance towards neighbours and other ethnic communities within a single state was wholeheartedly supported and stirred up by these media. Their negative role was underlined by Mazowiecky, High Representative for Human Rights of the United Nations at the time, who asked member states to assist independent media that opposed such manipulation and tried to offer objective information. The assessment that the official media share the responsibility for breaking out of the war implied the idea that different, independent media could to a large extent contribute to the establishment of peace and promotion of the ideas of a democratic society.

Devedesetih godina, nezavisni ili alternativni mediji u zemljama biv¹e Jugoslavije postali su predmet interesovanja mešunarodne zajednice. Raspad dr¾ave u ratnim okr¹ajima skrenuo je pa¾nju na veliku ulogu koju se imali oficijelni mediji u izbijanju rata. Oficijelna propaganda agresivnog nacionalizma, mr¾nje, i netrpeljivosti prema susedima kao i drugim etničkim zajednicama u okviru iste dr¾ave, bila je zdu¹no podr¾ana i podstrekivana od strane tih medija. Njihovu negativnu ulogu podvukao je i Mazowiecky, visoki predstavnik za prava čoveka Ujedinjenih Nacija i zatra¾io od dr¾ava članica da pomognu nezavisne medije koji su suprostavljali ovakvoj manipulaciji i nastojali da pru¾e objektivnu informaciju. Ocena da oficijelni mediji dele krivicu u izbijanju rata, podrazumevala je ideju da drugačiji, nezavisni, mediji mogu u velikoj meri doprineti uspostavljanju mira i promociji ideja demokratskog dru¹tva. (...)

The assessments that the newly created independent Balkan states have ended their wars might be true. But, there is no doubt that most, if not all, post-socialist states of the region are firmly in the clutches of organized crime and corruption which are increasingly manifested as destructive for the local feeble democracies, having become so powerful that they control the key social segments. This might be an expected result in societies in which politics is considered to be the most profitable business which enables making quick money and ensures an abundance of privileges. And it is not subject to any responsibility.

The status of ethnic minorities and protection of their rights is a specific indicator of social relations in every country, in general, but in the states created on the territory of former Yugoslavia were and still are the question of life and death, since wars were waged, among other, because of ethnic and national rights. Although ethnic (national?) interests were too often just a pretext for the accomplishment of other war objectives, even the most morbid ones, they nevertheless remain the factor of stability, and instability, in the space of the dissolved state. Just a partial review of the achieved ethnic minority rights in four state communities that emerged on the territory of former SFRY testifies of the long road these states have yet to pass before they reach the level of development of social relations in which the status of ethnic minorities will certify that they have truly qualified to join democratically developed countries. For the time being, in all these states it is more or less better to be anything else but a member of ethnic minorities marked as a factor that causes instability in the newly created states, because they were established primarily as ethnic, and not as democratic states.

Mbase ėshtė i saktė vlerėsimi se shtetet e reja tė pavarura ballkanike do t'i kenė pėrfunduar mė luftrat e tyre. Mirėpo ėshtė e padyshimtė ajo se shumica prej tyre, nėqoftė se jo tė gjitha shtetet postsocialiste tė rajonit, janė tė prangosura nė kthetrat e krimit tė organizuar dhe tė korruptimit, i cili gjithnjė mė shumė manifestohet si shkatėrrues pėr demokracitė vendase tė brishta, krim i cili ėshtė bėrė aq i fuqishėm sa tė vėrė nėn kontroll sferat kyēe tė shoqėrisė. Kjo mbase ėshtė diēka e pritur pėr shoqėritė ku politika ėshtė kuptuar si biznes mė produktiv, i cili mundėson pasurimin brenda natės dhe privilegje tė shumta. Dhe krahas kėsaj, pėr kėtė nuk pason kurrfarė pėrgjegjėsie...

Mo¾da su i tačne ocjene da su novonastale nezavisne balkanske dr¾ave okončale svoje ratove. No nesumnjivo je da su veęina njih, ako ne i sve postsocijalističke dr¾ave regiona, okovane nalazeęi se u kand¾ama organizovanog kriminala i korupcije koji se sve vi¹e i vi¹e manifestuju kao razorni po ovda¹nje kr¾ljave demokratije postav¹i toliko sna¾ni da kontroli¹u ključne dru¹tvene segmente. Ovo je mo¾da i očekivan rezultat u dru¹tvima u kojima je politika shvaęena kao najrentabilniji biznis koji omoguęuje bogaęenje preko noęi i obilje privilegija. Ali, zato, ne podlije¾e nikakvoj odgovornosti.

Gjendja e pakicave nacionale dhe mbrojtja e tė drejtave tė tyre ėshtė njė barometėr i posaēėm pėr marrėdhėniet e pėrgjithshme shoqėrore tė ēdo vendi, kurse nė shtetet e krijuara nė sipėrfaqen e ish Jugosllavisė gjithmonė kanė qenė dhe ende janė ēėshtje tė jetės dhe vdekjes, tė luftrave tė cilat, krahas tė tjerave, janė zhvilluar edhe pėr shkak tė tė drejtave etnike dhe nacionale. Edhe pse tė drejtat nacionale shpesh herė kanė qenė edhe mbulesė pėr realizimin e disa qėllimeve tė tjera tė luftės, madje edhe tė atyreve mė morbide, ata megjithatė kanė qenė dhe ende janė faktor i stabilitetit, gjegjėsisht jostabilitetit nė territorin e shtetit tė shpėrbėrė. Njė pasqyrė e pjesėrishme lidhur me realizimin e tė drejtave tė pakicave nacionale nė katėr shtetet qė u krijuan nė sipėrfaqen e ish RSFJ-sė dėshmon pėr rrugėn e gjatė qė ende kanė pėrpara kėto shtete pėr tė arritur atė shkallė tė zhvillimit tė marrėdhėnieve shoqėrore nė tė cilėn edhe gjendja e pakicave nacionale do tė dėshmonte se me tė vėrtetė janė inkuadruar nė rendin e shteteve me zhvillim demokratik. Sipas gjendjes sė pėrgjithshme aktuale, nė tė katėr kėto shtete pothuaj mė mirė ėshtė tė jesh ēdo gjė tjetėr pėrveē se anėtar i pakicave nacionale tė cilat janė nė shėnjestėr si faktor destabilzues i shteteve nacionale tė reja, sepse ato, para sė gjithash dhe nė radhė tė parė, janė formuar si shtete etnike dhe jo si shtete demokratike.

Stutus nacionalnih manjina i za¹tita njihovih prava svojevrstan su barometar ukupnih dru¹tvenih odnosa u svakoj zemlji, a u dr¾avama nastalim na prostoru biv¹e Jugoslavije bile su i jo¹ uvijek jesu pitanje ¾ivota i smrti, ratova koji koji su se mešu ostalim vodili i zbog etničkih i nacionalnih prava. Premda su nacionalni interesi počesto bili tek pokrięe za ostvarivanje drugih ratnih ciljeva, pa i onih najmorbidnijih, oni su ipak bili i ostali faktor stabilnosti, odnosno nestabilnosti na prostoru raspale dr¾ave. Djelomični pregled ostvarivanja prava nacionalnih manjina u četiri dr¾avne zajednice nastale na prostoru biv¹e SFRJ svjedoči o dugom putu kojim sve te dr¾ave jo¹ moraju proęi kako bi dosegle onaj stupanj razvijenosti dru¹tvenih odnosa u kojima ęe i status nacionalnih manjina dokazivati da su se doista uvrstile mešu demokratski razvijene zemlje. Kako sada stvari stoje, u svim tim dr¾avama manje-vi¹e bolje je biti sve drugo no pripadnik nacionalnih manjina koje su obilje¾ene kao destabilizirajuęi faktor novostvorenih nacionalnih dr¾ava, jer su se one i uspostavljale prije svega kao etničke, a ne kao demokratske dr¾ave.

Slovenački grašanin je najslobodniji na Balkanu: mo¾e i u SAD bez vize. Sa grašanima drugih balkanskih dr¾ava sasvim je drugačija sitaucija - najče¹ęe ne mogu prešu granicu ni susjedne dr¾ave. ©engenske vize dodatno su ote¾ale ionako te¹ku situaciju: sada veęina grašana balkanskih dr¾avica mora da provede dane u čekanju za vizu da bi oti¹li do Evrope čiji su dio samo geografski. Zato su mnogi za¾alili za vremenom "crvenog paso¹a" biv¹e SFRJ kada su im putovanje bila stvar samo lične odluke.

Sulmet terroriste te 11 shtatorit ne SHBA jane shoqeruar me nje debat te ndezur lidhur me ate qe Huntingtoni e ka quajtur si "clash of civilisations". Fushata ajrore e SHBA kunder regjimit te talebaneve ne Afganistan dhe rrjetit terrorist te Al Qaedas ka ngjallur reagime te ashpra ne boten islamike. Kancelari gjerman Schreder, duke iu pergjigjur tezave se bota po shkon drejt ndeshjes se qyterimeve, thote se lufta kunder terrorizmit nuk eshte nje clash of civilisations, por a war for civilisation.
Ne pergjithesi, mund te thuhet se debati per marredheniet mes qyteterimeve, me sakte mes religjioneve te ndryshme, ka pushtuar faqet e gazetave dhe ekranet e televizioneve ne te gjithe boten. Ky debat nuk ka munguar as ne vendet e Ballkanit.

Teroristički napadi od 11. septembra u SAD su praęeni burnom debatom u vezi sa onim ¹to je Huntington nazvao kao "clash of civilisations". Vazdu¹na kampanja SAD protiv re¾ima Talibana u Afganistanu i terorističke mre¾e Al Caeda je podstakla o¹tre reakcije u islamskom svetu. Nemački kancelar Schroeder, odgovarajuęi tezama da svet ide prema sudaru civilizacija, ka¾e da rat protiv terorizma nije clash of civilisations, veę a war for civilisation.
Uop¹te uzev, mo¾e se reęi da je debata o odnosima izmedju civilizacija, tačnije rečeno izmedju raznih religija, preplavila novinske stranice i TV ekrane u celom svetu. Ova debata nije nedostajala i u zemljama Balkana.